Noter Onaylı İmza Nedir?
Noter onaylı imza, bir belgenin üzerinde yer alan imzanın gerçekten o kişiye ait olduğunu ve imzanın belirli bir tarihte atıldığını, bir kamu görevlisi olan noter huzurunda tespit edip onaylama işlemidir. Bu durumda, imzanın sahibinin kim olduğu, imzanın belli bir tarihte atıldığı ve dış etkenlerle değiştirilmediği gibi hususlar resmi olarak kayıt altına alınır. Böylece ileride imza veya belgenin geçerliliği hakkında doğabilecek ihtilaflara karşı güçlü bir delil ortaya konmuş olur. Türkiye’de bu işlemler, Noterlik Kanunu ve ilgili genelgeler ile düzenlenmiştir. [1]
Tarihsel Arka Plan
Noterliğin kökeni, Roma hukukundaki notarî görevine kadar uzanır; Osmanlı İmparatorluğu’nda da şer’i ve sivil işlemleri kayıt altına almak üzere “noter” benzeri görevliler bulunuyordu. Cumhuriyet dönemiyle birlikte Türkiye’de noterlik sistemi modern hukuki yapıya entegre edildi. 1972 tarihli Noterlik Kanunu ile noterlerin görevleri, yetkileri ve taşımaları gereken resmi nitelikler netleşti. [2]
İmzanın noter huzurunda onaylanmasına dair günümüz uygulaması ise, imza sahibinin kimliğinin tespiti, imzanın tarihi ve belgenin değiştirilmediğinin belgeye basılan mühür ve kayıtlarla temin edilmesi şeklinde gelişti. Özellikle ticaret, gayrimenkul ve şirket sözleşmeleri alanında imza ve belgenin güvenliği ihtiyacı, noter onayının yaygınlaşmasına neden oldu. Örneğin, Türk Ticaret Kanunu’nda ticari şirketlerde imza yetkisinin noter onayıyla tescil edilmesi hüküm altına alınmıştır. [3]
Günümüzdeki Hukuki Durum ve Akademik Tartışmalar
Günümüzde noter onaylı imza, belge güvenliği açısından önemli bir araç olarak kabul ediliyor. Hukukçular bu konuda birkaç başlıkta yoğunlaşıyor:
Delil Niteliği ve Hukuki Güç
Bir belgenin üzerine atılan imzaya noter onayı verilmesi, imzanın ve belgenin sahte olmadığını iddia eden tarafın ispat yükünü ağırlaştırır. Örneğin, Noterlik Kanunu’nun 82. maddesinde “Noterler tarafından yapılan imza onaylaması, onaylanan imzanın ilgiliye ait oluşunu belgelendirme niteliğinde bulunup … sahteliği sabit oluncaya kadar geçerlidir.” denilmektedir. [1]
Akademik çevrelerde, noter onaylı imzanın “kesin delil” olma niteliği üzerinde farklı görüşler vardır. Kimileri tüm ihtilafların önüne geçebileceğini savunurken, bazıları işlemin içeriğini kontrol etmediği için yanlış veya haksız içerik taşıyan belgelerde belgenin geçerliliğin yine tartışmaya açılabileceğini belirtir.
Elektronik Ortama Geçiş ve Noter Onayı
Dijital çağda imzaların güvenliği ve noter hizmetlerinin elektronik ortamda verilmesi gündemdedir. Türk Ticaret Kanunu ve ikincil mevzuat uyarınca, noter onayı şartı aranan bazı işlemlerde “güvenli elektronik imza” kullanılması durumunda noter onayına gerek olmadığı düzenlenmiştir. [3] Bu da akademik olarak “noter onayının işlevi nasıl değişiyor?” sorusunu gündeme getiriyor. Elektronik imza ve noter tasdikinin ileride hangi noktaya evrileceği hâlâ tartışma konusu.
Kapsam ve Sorumluluk Sınırları
Bir diğer tartışma başlığı, noter onaylı imzanın sınırlarıdır. Noter yalnızca imzanın sahibini ve zamanı doğrular; belgenin içeriğinin hukuka uygunluğu veya taraflar arasındaki irade serbestisinin yerinde olup olmadığı konusunda otomatik bir denetim yükümlülüğü üstlenmez. Bu durum, belgenin içeriği haksızlık ya da yasaya aykırılık taşıdığında “noter onaylı” olmasının tek başına yeterli olup olmadığı konusunda soru işaretleri doğuruyor. [4]
Noter Onaylı İmzanın Avantajları ve Kullanım Alanları
Noter onaylı imza sahip olduğu bazı avantajlarla dikkat çeker:
– İmzanın sahibi olduğuna ilişkin itirazı zorlaştırır; bu sayede sahtecilik riski azalır.
– Belge mahkemede veya resmi işlemlerde daha güvenilir delil olarak kullanılır.
– Taraflar arasında güven oluşmasına katkıda bulunur.
Kullanım alanı bakımından:
– Gayrimenkul satış ve satış vaadi sözleşmeleri, tapu işlemleri gibi büyük değeri olan işlemler. [5]
– Şirket temsili, imza yetki devri gibi ticaret şirketleriyle ilgili işlemler. [3]
– Vekaletnameler, taşınmazlarla ilgili taahhütnameler gibi ciddi hukuki sorumluluk doğuran belgeler. [6]
Sonuç
Özetle, noter onaylı imza, belgenin ve imzanın güvenilirliğini artıran, hukuki süreçlerde tarafları koruyan önemli bir araçtır. Tarihsel olarak noterlik kurumunun gelişimiyle birlikte bugünkü halini almış, günümüzde ise elektronik imza ve dijital süreçlerle birlikte dönüşüm içerisindedir. Noter onayının sunduğu avantajlar büyük olmakla birlikte, belgenin içeriği ya da tarafların iradesi açısından her zaman tek başına yeterli değildir; bu da akademik çalışmalarda “noter onayının sınırları” üzerine yapılan tartışmaları canlı tutmaktadır. Hukuki işlemlerinizde noter onaylı imza gerekip gerekmediğini değerlendirmek, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önlemeniz açısından fayda sağlar.
—
Sources:
[1]: https://portal.tnb.org.tr/Lists/BirlestirilmisGenelgelerListesi/Attachments/5/Birlestirilmis%20Genelge%205.pdf?utm_source=chatgpt.com “G E N E L G E No. (5) – portal.tnb.org.tr”
[2]: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1512.pdf?utm_source=chatgpt.com “NOTERLİK KANUNU : 1512 Gazete : Tarih: 5/2/1972 : 14090 : Tertip: 5 …”
[3]: https://www.malihakem.com/analizler/6102-sayili-ttk-da-noter-onayina-baglanan-hukuki-islemler-nelerdiran735.html?utmsource=chatgpt.com “6102 Sayılı Ttk Da Noter Onayına Bağlanan Hukuki İşlemler Nelerdir?”
[4]: https://www.tnchukuk.com.tr/post/noter-onay%C4%B1-nedir-ne-i-%C5%9Fe-yarar?utm_source=chatgpt.com “Noter Onayı Nedir? Ne İşe Yarar? – tnchukuk.com.tr”
[5]: https://cakirlex.com/hangi-islemlerde-noter-onayi-sart/?utm_source=chatgpt.com “Hangi İşlemlerde Noter Onayı Şart? Türkiye Noter İşlemleri”
[6]: https://www.istanbulavukatim.com/noter-onayli-tahliye-taahhutnamesi/?utm_source=chatgpt.com “Noter Onaylı Tahliye Taahhütnamesi – Av. Tolga ÇELİK”